مرتضى راوندى
2
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
سكنه و جمعيت ايران قبل از آنكه احوال طبقات مختلف اجتماعى ، يعنى وضع كشاورزان ، پيشهوران ، روشنفكران ، فئودالها ، و اشراف و روحانيان ، و ديگر قشرهاى اجتماعى مورد مطالعه قرار گيرد ، نخست سكنه و جمعيت ايران را ، با توجه به مدارك و اسناد موجود ، مورد تحقيق و بررسى قرار مىدهيم : جمعيت ايران طبق فرضيهاى ، آرياييها در حدود هزارهء دوم قبل از ميلاد ، در ايران مسكن گزيدند و در طول تاريخ ، با اقوام و طوايف مختلف ، نظير اعراب و تركها و غيره درآميختند و نژاد كنونى ايران نتيجهء آن آميزشهاست . در كشور ايران ، علاوه بر كرد و لر و بختيارى ، عناصر ترك و تركمن و عرب و بلوچ و اقليتهاى ارمنى ، آسورى ، گرجى ، و غيره نيز زيست مىكنند . طوايف ترك و تركمان در آذربايجان و گرگان و خراسان و مازندران و فارس و بعضى نواحى ديگر سكنى دارند . از طوايف ترك مىتوان شاهسون ، افشار ، قشقايى ، خلج ، و شقاقى را نام برد . در خراسان در نواحى مرزى ايران و شوروى بعضى طوايف تركمن ( از جمله كوكلان و يموت ) و نيز قبايلى از كرد و بلوچ سكنى دارند . كردها و لرها و بختياريها در كردستان و لرستان و چهارمحال سكنى دارند . كردها مشتمل بر مكرى ، به لباس ، كرباخ ، كلهر ، گوران و سنجابى هستند ، و در خراسان و قزوين و آذربايجان غربى نيز بعضى طوايف كرد ديده مىشود . لرها به لر بزرگ و لر كوچك منقسم مىشوند ، ايلات كهكيلويه و ممسنى و لك نيز احتمالا از الوار هستند . بختياريها در چهارمحال و بروجرد و نواحى شوشتر و رامهرمز زندگى مىكنند و مشتمل بر هفت لنگ و چهار لنگ مىباشند ، قبايل عرب مشتمل بر عشاير عرب خوزستان و بعضى ايلات فارس و خراسان است . از لحاظ توزيع جمعيت 70 % سكنهء ايران روستانشين هستند . تراكم نسبى كل جمعيت كشور 5 / 11 در كيلومتر مربع است . پرجمعيتترين نواحى ايران از لحاظ تراكم نسبى جمعيت ، باريكههاى كنار درياى خزر ، تهران و شمال غربى درياچهء رضائيه و نواحى كموسعتى در اطراف مشهد و اطراف رود كارون است كه در آنها تراكم جمعيت متجاوز از 40 نفر در كيلومتر مربع مىباشد .